واکسن گارداسیل چیست؟ کاربرد و زمان تزریق گارداسیل

واکسن گارداسیل یکی از مهم ترین دستاوردهای پزشکی در پیشگیری از برخی سرطان ها و بیماری های ناشی از ویروس HPV است. در سال های اخیر، آگاهی درباره این واکسن افزایش یافته اما همچنان سوالات زیادی درباره کاربرد، زمان تزریق و تعداد دوزهای آن وجود دارد. اگر شما هم درباره واکسن گارداسیل شنیده اید و می خواهید بدانید دقیقا چه نقشی در سلامت شما یا فرزندتان دارد، این مقاله یک راهنمای کامل و کاربردی برای شماست.

واکسن گارداسیل چیست؟

واکسن گارداسیل نوعی واکسن پیشگیری کننده است که برای محافظت در برابر ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV طراحی شده است. ویروس HPV یکی از شایع ترین ویروس های منتقل شونده از طریق تماس پوستی و جنسی است و بیش از 100 نوع مختلف دارد. برخی از این انواع کم خطر هستند و فقط باعث زگیل تناسلی می شوند، اما برخی دیگر پرخطر بوده و می توانند زمینه ساز سرطان هایی مانند سرطان دهانه رحم، سرطان مقعد، سرطان آلت تناسلی، سرطان واژن و حتی برخی سرطان های ناحیه حلق و دهان شوند.

واکسن گارداسیل با تحریک سیستم ایمنی بدن، باعث می شود بدن در برابر انواع پرخطر HPV آنتی بادی تولید کند. در حال حاضر، نسخه های مختلفی از این واکسن وجود دارد که رایج ترین آن ها گارداسیل 4 ظرفیتی و گارداسیل 9 ظرفیتی هستند. نوع 9 ظرفیتی از فرد در برابر 9 نوع مهم ویروس HPV محافظت می کند و پوشش گسترده تری دارد.

نکته مهم این است که واکسن گارداسیل درمان کننده عفونت HPV نیست، بلکه یک ابزار پیشگیری است. یعنی اگر فرد قبل از تماس با ویروس واکسینه شود، احتمال ابتلا به انواع پرخطر به طور قابل توجهی کاهش می یابد. به همین دلیل، زمان بندی تزریق واکسن اهمیت زیادی دارد.

از نظر ایمنی، واکسن گارداسیل در مطالعات گسترده بین المللی بررسی شده و اثربخشی و ایمنی آن تایید شده است. عوارض آن معمولا خفیف و موقتی هستند، مانند درد محل تزریق، تب خفیف یا احساس خستگی.

واکسن گارداسیل برای چه کسانی است؟

یکی از سوالات رایج درباره واکسن گارداسیل این است که چه افرادی باید آن را تزریق کنند. پاسخ کوتاه این است: تقریبا همه افراد در سن مناسب می توانند از مزایای این واکسن بهره مند شوند.

دختران و پسران نوجوان

بهترین زمان برای تزریق واکسن گارداسیل قبل از شروع فعالیت جنسی است. به همین دلیل، سازمان های معتبر جهانی مانند CDC توصیه می کنند که دختران و پسران در سنین 9 تا 14 سال واکسینه شوند. در این سنین، پاسخ سیستم ایمنی بدن بسیار قوی تر است و واکسن اثربخشی بالاتری دارد. تزریق واکسن در این بازه سنی به معنای پیشگیری زودهنگام از عفونت های آینده است و ارتباطی با شروع فعالیت جنسی ندارد. هدف اصلی، محافظت بلندمدت از سلامت فرد است.

جوانان و بزرگسالان تا 26 سال

افرادی که در نوجوانی واکسن گارداسیل را دریافت نکرده اند، می توانند تا سن 26 سالگی نیز آن را تزریق کنند. حتی اگر فرد از نظر جنسی فعال باشد، باز هم احتمال دارد در معرض همه انواع ویروس قرار نگرفته باشد و واکسن بتواند از او در برابر انواع دیگر محافظت کند.

بزرگسالان 27 تا 45 سال

در این بازه سنی نیز امکان تزریق واکسن گارداسیل وجود دارد، اما تصمیم گیری معمولا بر اساس مشاوره با پزشک انجام می شود. پزشک با در نظر گرفتن سابقه فرد، سبک زندگی و میزان احتمال تماس با ویروس، درباره ضرورت تزریق راهنمایی می کند.

مردان نیز به واکسن گارداسیل نیاز دارند؟

بله. تصور اشتباهی وجود دارد که واکسن گارداسیل فقط برای پیشگیری از سرطان دهانه رحم در زنان است. در حالی که مردان نیز می توانند ناقل ویروس باشند و خودشان در معرض خطر زگیل تناسلی و برخی سرطان ها قرار دارند. واکسیناسیون مردان علاوه بر محافظت فردی، به کاهش گردش ویروس در جامعه نیز کمک می کند.

زمان تزریق واکسن گارداسیل

زمان تزریق واکسن گارداسیل نقش کلیدی در اثربخشی آن دارد. همان طور که اشاره شد، بهترین زمان تزریق قبل از مواجهه با ویروس HPV است؛ یعنی پیش از شروع فعالیت جنسی.

با این حال، اگر فردی در سنین بالاتر تصمیم به تزریق بگیرد، همچنان می تواند از مزایای واکسن بهره مند شود. مهم ترین نکته این است که واکسن هر چه زودتر و در سن مناسب تزریق شود، سطح محافظت بالاتر خواهد بود.

در صورتی که فردی به نوعی از HPV مبتلا شده باشد، واکسن همچنان می تواند در برابر انواع دیگر ویروس که هنوز به آن ها مبتلا نشده است، محافظت ایجاد کند. بنابراین حتی وجود عفونت قبلی به معنای بی فایده بودن واکسن گارداسیل نیست.

تزریق واکسن معمولا در عضله بازو انجام می شود و نیاز به آمادگی خاصی ندارد. بهتر است قبل از تزریق، فرد از نظر تب یا بیماری حاد بررسی شود. در صورت وجود بیماری شدید، ممکن است پزشک تزریق را به تعویق بیندازد.

واکسن گارداسیل چند دوز دارد؟

تعداد دوزهای واکسن گارداسیل به سن فرد در زمان شروع واکسیناسیون بستگی دارد.

1) افراد 11 تا 14 سال: اگر واکسن در این بازه سنی شروع شود، معمولا به دو دوز نیاز است. دوز دوم بین 6 تا 12 ماه پس از دوز اول تزریق می شود. این برنامه دو دوزی به دلیل پاسخ ایمنی قوی در این سنین، اثربخشی مطلوبی ایجاد می کند.

2) افراد 15 سال به بالا: برای افرادی که از 15 سالگی به بعد واکسیناسیون را آغاز می کنند، برنامه سه دوزی توصیه می شود. در این حالت:

• دوز اول در زمان انتخاب شده تزریق می شود.
• دوز دوم معمولا دو ماه بعد از دوز اول تزریق می شود.
• دوز سوم حدود شش ماه پس از دوز اول تزریق می شود.

رعایت فاصله زمانی بین دوزها بسیار مهم است، زیرا تکمیل برنامه واکسیناسیون تاثیر مستقیم بر میزان محافظت ایجاد شده دارد. اگر فردی یکی از دوزها را با تاخیر دریافت کند، معمولا نیازی به شروع مجدد نیست و برنامه از همان نقطه ادامه می یابد.